بیماریهای قابل گزارش

اهداف آموزشی

از خوانندگان محترم انتظار می رود پس از خواندن این مقاله قادر باشدند:

1-مراقبت را تعریف کنند

2-هدف از نظام گزارش دهی ومراقبت از بیماریهارابیان کنند.

3-بیماریهای مشمول گزارش دهی  فوری را نام ببرد.

4-بیماریهای مشمول گزارش دهی غیر فوری را نام ببرند0

مقدمه:

بیماریهای عفونی از دشمنان قدیمی سلامت بشر هستند .بروز اپیدمی ها وپاندمی های وحشناک که باعث مرگ میلیون ها نفر در جهان شده اند،موجب ترس آور بودن این بیماری ها شده است .کشف وبه کار گیری واکسن های موثر وآنتی بیوتیک های متعد در کنترل بیماریهای عفونی امید حذف وریشه کنی آنها را امکان پذیر ساخته وارتقای سطح سلامتی و افزایش طول عمر بشر را میسر کرده است .

برای مدیریت صحیح کنترل بیماریهای واگیر، اطلاعات جامع وبه روز در خصوص آنها مورد نیاز است وابراز تامین این اطلاعات ،نظام مراقبت بیماریهاست .مراقبت به معنی گردآوری منظم ومستمر داده ها،تجزیه وتحلیل آنها وسپس انتشار نتایج (اطلاعات)برای مدیران وسیاستگزاران جامه پزشکی،کارکنان سیستم بهداشتی و....است.

بدهی است که هرچه داده های اولیه از منابع گزارش دهی بیماریها کامل تر باشد ،تجزیه وتحلیل آنها وبرسی اطلاعات حاصل تیز کامل تر وکار بردی تر خواهد بود .نظام مراقبت از بیماریها یواگیر در شبکه خدمات بهداشتی اولیه (P.H.c) کشورادغام یافته است. گزارش بیماریها منبع با ارزشی از داده های مربوط به ابتلای می باشد .این داده ها شامل بروز وچگونگی توزیع بیماریهای قابل گزارش هستند وبا گزارش دهی به موقع بیماریها واقدام مناسب همراه با پیگیری می توان از شیوع وپیامد های ناگوار و بسیاری از معلولیت ها در جامعه پشگیری کرد.

فهرست بیماریهای با گزارش دهی اجباری بر حسب شرایط هر چند سال یکبار باز نگری می شود

-در هر گزارش ذکر موارد زیر از اهمیت ویژه ای برخودار می باشد:

تعداد موارد بیماری ،تعداد موارد مرگ وعلت مشخص آنها ،اهم اقدامات انجام شده،واعلام پیشنها دها یی برای آینده،کلیه مستندات لازم از جمله فرمهای برسی باید ضمیمه گزارش باشد،همیشه یک نسخه از مستندات گزارش در نزد گروه مراقب می ماند واصل گزارشها به افراد مسوول در سیستم مراقبت ارسال می شود.

کنترل ومراقبت بیماریها ی واگیر دار بر حسب شدت ،میزان کشندگی ،مرحله کنترل واستراتژیهای ملی وبین المللی به دو صورت فوری (تلفنی)وغیرفوری (کتبی که به شکل هفتگی یا ماهیانه است)به سطوح بالاتر گزارش می شود.

فهرست بیماریهای مشمول گزارش از کشوری به کشور دیگر متفاوت است ومعمولآبیماریهای که تهدیدی برای بهداشت عمومی محسوب می شوند در فهرست بیماریهای قابل گزارش قرار می گیرند .البته بیماریهای وبا، طاعونوتب زرد ،تیفوس ،تب راجعه شپشی،فلج اطفال،آنفلوانزای انسانی ،تب های خونریزی دهنده،آبله وسارس مشمول گزارش مراقبت های بین المللی هستند.

بیماریهای مشمول گزارش فوری (تلفنی)

فلج شل حاد،سرخک ،سرخجه ،سندرم سرخجه مادری ،دیفتری ،مننژیت ،وبا ،طاعون ،تیفوس ،مالاریا ،بوتولیسم ،سیاه زخم تنفسی ،کزاز نوزادان ،تب زرد ،هر نوع حیوان گزید گی ،تب های خونریزی دهند ه ویروسی ،شیستوزومیازیس و همچنین عوارض متعاقب ایمنسازی (موارد مرگ ناشی از واکسیناسیون ،کلیه موارد بستری در بیمارستانها به علت عوارض ناشی از واکسیناسیون ،کلیه آبسه های محل تزریق ،هر گونه عارضه ای که باعث تشویش عمومی و نگرانی جامعه شود وکلیه شوک ها )                                       

و هر گونه افزایش بروز در سایر بیماریهای عفونی .بیماریهای مشمول گزارش فوری را در 24 ساعت ،تلفنی گزارش دهید.

بیماریهای مشمول گزارش غیر فوری (کتبی )

سل، جذام، سیاه سرفه، کزاز بالغین، تب تیفوئید ،انواع هپاتیت ویروسی، ایدز یا عفونت H.I.V ، بیماریهای آمیزشی ،سالک ، کالا آزار، بروسلوز، سیاه زخم جلدی، تب راجعه، شیگلوز، لپتوسپیروزیس ،فا سیولازیس، پدیکلوزیس وعوارض متعاقب ایمنسازی (غیر لز موارد فوری )

بیماریهای مشمول گزارش غیر فوری را به صورت هفتگی ویا ماهانه گزارش کنید . در نظام مراقبت بیماریها گزارش دهی به حالت مظنون انجام می شود

گزارش بیماریها منبع با ارزشی لز داده ها ی مربوط به ابتلا می باشداین داده ها شامل بروز وچگونگی تو زیع بیماریهای قابل گزارش هستند .

مرکز مدیریت بیماریها ،تعاریفی را برای بیماریهای مشمول گزارش ،تعین واعلام کرده است که بر اساس علایم ونتایج آزمایشگاهی بیماریها ،طبقه بندی بیماریها ( مشکوک ،محتمل یا قطعی )انجام وبرای گزارش بیماریهای واگیر استفاده می شود . در صورتی که یک بیماری با تعاریف  فوق همخوانیداشته باشد می بایست توسط منابع گزارش (خوانه بهداشت ،مراکز بهداشتی -درمانی ،بیمارستانها ،کلینیک ها ومطب های خصوصی ،آزمایشگا ه ها و......)گزارش شود.

کلیه واحدهای بهداشتی –درمانی موظف می باشند در صورت بر خورد با هر یک از بیماریهای مشمول گزارش ،آنها برای ثبت وپیگیری در نظام مراقبت وپیگیری موارد بروز اقدامات کنترلی به مراکز بهداشت گزارش دهند .

بیماریهای مشمول گزارش فوری در عرض 24 ساعت و بیمایهای مشمول گزارش غیر فوری در اولین فرصت ویا به صورت هفتگی یا ماهانه به مراکز بهداشتی در مانی یا مراکز شهرستان گزارش می شوند. تا تیم برسی مرکزبهداشت نسبت به پی گیری بیمار و اطرافیان بر اساس نوع بیماری اقدام کند .از یک سو عدم آگاهی افراد گزارش دهنده از نحوه گزارش دهی و یا نوع اقدامات که برای اطرافیان بیمار در جامعه انجام می شود واز سوی دیگر عدم اراایه پس خوراند به بخش گزارش دهنده سبب بروز مشکلاتی در زمینه گزارش دهی بیماریها شدهاست .در ضمن موارد زیادی نیز توسط بخش خصوصی تشخیص داده شده ،اما گزارش نمی شوند ،بنابراینمشارکت و همکاری همه گروهها برای تحقق بخشیدن به اهداف واجرای یک برنامه نظام مراقبت کارامد،زمانی قرین توفیق خواهد بود که همه ما در زمینه مفهوم وروش های فنی ،برداشت مشترکی داشته باشیم ودر گزارش بیماریها ،فعالانه مشارکت کنیم .خوشبختانه در مناطق روستایی با حضور همکاران بهورز شاغل در خانه های بهداشت ،کاردانها وپزشکان مراکز بهداشتی در مانی روستایی اطلاعات نظام مراقبت بیماری ها در حد قابل قبولی قرار دارد .

سوری حیدری

منابع:

-          اصول پیشگیری و مراقبت از بیماریها (ویرایش دوم)سال1385،دکتر سید محمد طباطبایی ،دکتر سید محسن زهرایی ،دکتر هاله احمد نیا ،دکتر مرجان قطبی و دکتر فرانک رحیمی  

-          کتاب اصول پیشگیری ومراقبت از بیماریها (معاونت سلامت –مرکز مدیریت بیماریها ، ویرایش دوم )،کتاب جامع بهداشت عمومی (ویرایش دوم )

-          اصول پیشگیری ومراقبت بیماریها ،دستور العمل های پیشگیری وکنترل بیماریها