اهميت حفظ و نگهداري دندانهاي شيري

معمولا هنگامی که کودک 6 ماهه است اولین دندان‌های شیری در دهان او ظاهر می‌شود. رویش بقیه این دندان‌ها تا پایان 2 یا 3 سالگی طول می‌کشد. تعداد دندان‌های شیری در هر فک ۱۰ عدد و در تمامی دهان ۲۰ عدد است. متاسفانه بسیاری از پدر‌ها و مادر‌ها فکر می‌کنند که زود خراب شدن دندان‌های شیری و کشیدن آن‌ها مهم نیست چرا که دندان‌های دائمی به جای آن‌ها خواهند رویید. به این ترتیب با عدم مراقبت کافی باعث پوسیدگی زودرس و از دست رفتن آن‌ها می‌شوند که نتیجه آن رویش نابجا یا عدم رویش دندان‌های دائمی زیرین است. در صورتی که توجه به دندان‌های شیری مهم است.

دندان‌های شیری کودکان معمولا از ۶ سالگی شروع به افتادن می‌کند. افتادن دندان‌های شیری از ۲ دندان جلویی بالا و پایین شروع می‌شود. گاهی ممکن است دندان‌های شیری کودکان ۶ ماه زود‌تر بیفتد یا ۶ ماه دیر‌تر، ولی به صورت کلی در 5 و نیم سالگی باید یک عکس از دندان‌های کودک گرفته شود و با تشخیص دندانپزشک مشخص می‌شود که این دندان لق می‌شود یا کج در می‌آید. در ۵ سالگی با مراجعه به دندانپزشک و معاینه او اگر دندان از آن نوع باشد که فرم طبیعی ندارد باید کشیده شود. دندان شیری اگر تا ۷ سالگی لق نشود ممکن است از داخل دربیاید. در نتیجه با به موقع عکس گرفتن از دندان‌ها توسط دندانپزشک تشخیص داده می‌شود، در غیر این صورت دندان جای مناسب درنمی‌آید.
از 6 سالگی به بعد دندان‌ها شروع به افتادن می‌کنند. در بعضی از کودکان این اتفاق زود‌تر می‌افتد و در بعضی دیگر دیر‌تر. نکته مهم این است که دندان‌های دائمی سرجای طبیعی خودشان قرار بگیرند. در نتیجه ۶ ماه دیر افتادن یا ۶ ماه زود افتادن دندان مهم نیست. مهم‌ترین نکته این است اگر دندان سرجای اصلی خود در نیاید ممکن است به صورت کج در بیاید. دندان‌های دائمی باید زیر دندان‌های شیری در بیایند.

اگر به این حالت نباشد دندان‌های دائمی در سمت داخل دندان‌های شیری درمی‌آیند و آن هنگام است که مادر متوجه می‌شود دندان‌ها سرجای خودشان در نیامده‌اند. اگر این حالت به وجود بیاید دندان شیری لق نمی‌شود و با فشاری که همیشه به سمت بالا وارد می‌کنند ریشه دندان تحلیل می‌رود یعنی عملا ریشه‌ای برای دندان باقی نمی‌ماند. توصیه می‌شود حتما به دندانپزشک مراجعه کنند چون با گرفتن عکس بزرگ از دندان مشخص می‌شود که دندان سر جای اصلی خود قرار گرفته است یا نه؟ اگر دندان سرجای اصلی خود نباشد و آن ‌را به موقع بکشند سرجای خود برمی‌گردد، ولی اگر رویش دندان‌های شیری تمام شده باشد دندان سر جای خود برنمی‌گردد، یعنی عمل بیرون آمدن دندان شیری و رویش دندان سر جای اصلی همزمان با هم انجام نمی‌شود. وقتی رویش دندان تمام شود با کشیدن دندان آن هرگز سرجای اصلی خود قرار نمی‌گیرد.

دندان های شیری به اندازه دندانهای دائمی اهمیت دارند!

  زیرا:

  • ·        دندان های شیری در تغذیه و جویدن صحیح غذا و در نتیجه رشد کودک بسیار اهمیت دارند.
  • ·        دندان های شیری فضای لازم برای رویش دندان های دائمی را حفظ می کند و در صورت از دست دادن دندان های شیری فضای لازم برای رویش دندان های دائمی جایگزین از دست میرود.
  • ·        در صحبت و تکلم کودک اهمیت دارد.
  • ·        دندان های سالم در پایه ریزی اعتماد به نفس و سلامت روان کودک اهمیت دارد.  

پوسیدگی زودرس دندان های شیریيا     Early Childhood Caries-  (ECC)         

وضعیتی است که در آن دندان های شیری به سرعت پس از رویش پوسیده می شوند. دندان هایی که در این وضعیت بیش از همه آسیب می بینند، دندان های شیری پیشین فک بالا می باشد که بیش از همه در معرض تماس با قند موجود در شیر است.

علت اش تماس طولانی مدت دندان های کودک حین خواب با مایعات حاوی قند مثل شیر و آبمیوه می باشد.

ممکن است زمانی والدین از پوسیدگی دندان های کودکشان مطلع شوند که بسیار دیر باشد، اما این بیماری به آسانی با رعایت نکات زیر قابل پیشگیری می باشد:

  • ·        هر روز دندان های کودک خود را تمیز کنید.بهداشت دهان باید از زمان رویش اولین دندان شیری با استفاده از مسواک انگشتی شروع گردد.
  • ·        بعد از تغذیه کودک با شیشه (حاوی شیر،آبمیوه و سایر مواد قندی) مقداری آب به کودک بنوشانید.
  • ·        اگر کودک شما با شیشه شیر تغذیه میکند،بعد از یک سالگی استفاده از شیشه را متوقف کنید.
  • ·        مطمئن شوید کودک شما فلوراید مورد نیاز برای پیشگیری ازپوسیدگیرامصرفمیکند.
  • ·        معاینات مرتب دندانپزشکی برای کودک خود داشته باشید.اولین ویزیت دندانپزشکی باید 6ماه بعد از رویش اولین دندان شیری باشد.(حدودا یک سالگی)

  مراقبت های دندانی مورد نیازکودکان:

درمان ریشه دندان های شیری

وقتی پوسیدگی پیشرفت کند و عصب دندان را مبتلا کند،درمان ریشه در دندان های شیری همانند دندان های دائمی انجام میگیرد و در بهبود درد و جلوگیری از خارج کردن زود هنگام دندان موثر می باشد.

فضا نگهدار

فضا نگهدار وسیله ای ثابت یا متحرک است که برای نگهداری فضای دندان خارج شده در کودکان استفاده می شود.این وسیله فضای دندان شیری خارج شده را تا زمان رویش دندان دائمی جایگزین آن حفظ می کند تا زمانیکه دندان دائمی در موقعیت صحیح رویش یابد.

 

فلوراید تراپی

مصرف فلوراید در فواصل زمانی منظم،دندان را به وسیله ترکیب یون فلوراید با ساختمان دندان،محکم تر و مقاوم تر می کند.هم دندان های دائمی و هم شیری از فلوراید سود می برند.و میزان تاثیر فلوراید تراپی در پیشگیری از پوسیدگی دندان حدود 30-25 % می باشد.

شيارپوش يا سیلانت ها چه هستند؟

 سیلانت های دندان موادی هستند که روی شیارهای سطح جونده دندان گذاشته می شوند و دندان را در برابر پوسیدگی محافظت می کنند. اکثر پوسیدگی های دندانی در کودکان و نوجوانان در این سطوح ایجاد می  شوند.سیلانت ها با جلوگیری از ورود میکروب و غذا به این شیارها،دندان را در برابر پوسیدگی محافظت می کنند

 

 چه دندان هایی برای فیشور سیلانت مناسب هستند؟

مولرهای اول دائمی انتخاب اول برای فیشور سیلانت هستند که در سن 6 سالگی رویش می یابند.فیشور سیلانت ها وقتی مفید خواهند بود که به فاصله کمی بعد از رویش (وقتی هنوز مبتلا به پوسیدگی نشده اند)انجام شود.

سیلانت ها چه مدتی دوام دارند؟

سیلانت ها تا حدود 10-15 سال دوام دارند. سیلانت ها باید بطور مرتب در مراقبت های دندانی چک شوند و اگر نقصی مشاهده شد جابجا شوند.

چرا سیلانت ها؟

  • ·        اگر دندان ها پوسیده شوند و بعد پر شوند نسج دندان بطور دائمی بر داشته می شود اما در فیشورسیلانت از نسج دندان برداشته نمی شود.
  • ·        سیلانت ها در زمان و پول صرفه جویی می کند.
  • ·        برای بیمار بسیار راحت تر است
  • ·        هر وقت ترمیمی فرسوده و تعویض می شود در هر بار تعویض ترمیم نسج  بیشتری از دندان برداشته می شود.

گردآورنده : دکتر بهاره فارسی زاده دندانپزشک مرکز بهداشت شهرستان دشت آزادگان

منبع : دانپزشکی اطفال مکدونال