مرکز آموزش بهورزی دشت آزادگان

.

تاریخچه اعتیاد در ایران:

در مورد چگونگی ورود تریاک به ایران، نظرات گوناگون و متضادی وجود دارد.

-1گروهی از مورخین ورود تریاک به ایران را یادگار هجوم اعراب دانستند.

2-عده ای دیگر از مورخان لشکرکشی مغولان به ایران را عامل گسترش این چنین موادی پنداشته اند.

3-دسته ای دیگر معتقدند که سپاه نادرشاه به هنگام اقامت خود در هندوستان: تریاک کشی را از هندی ها فرا گرفته و با خود به ارمغان آوردند.

4 -برخی معتقدند خط ارتباط تلگرافی که انگلستان قصد داشت از لندن به هندوستان برقرار نمایند و ناگریز بود از سرزمین ایران استفاده نماید، کارگران هندی، کشت خشخاش و مصرف آن را به کشاورزان ایرانی آموزش دادند.

*ماریو کاستا معاون دبیر کل سازمان ملل متحد و دبیر اجرایی مبارزه با مواد مخدر جهان می گوید:

سه عامل به عنوان ستون فقرات مقابله جهانی با مواد مخدر:

1- سلامت: اعتیاد یک عارضه سلامتی قابل درمان می باشد.

2- توازن: مواد مخدر تابع عرضه و تقاضا است.

3- انسجام: در نظر داشتن مسئولیت مشترک یعنی تمام سازمان ها و ارگان های دولتی هر کشور نسبت به کنترل و پیشگیری مواد مخدر مسئول هستند.

راه سعادت و نجات یک کشور از مدرسه می گذرد، اگر بخواهیم آینده یک کشور را تضمین شود باید توجه ویژه ای به مدارس داشته باشیم.

*برنامه مدارس باید سه محور طی کند:

1- تذهیب

2- تحصیل

3- آموزش

..در شرع مقدس اسلام هر آنچه که مضر جسم و روان انسان باشد، حرام است. لذا ستاد مبارزه با مواد مخدر به منظور تجمیع نظرات فقها و مراجع تقلیدپیرامون کشت، تولید، توزیع، حمل و نقل، فروش و مصرف مواد مخدر و روان گردان اقدام به اخذ فتاوی حضرات آیات کرده است که قاطبه ایشان حکم بر حرام بودن و جایز نبودن این پدیده شوم و معصیت بار صادر کرده اند.

«اعتیاد»

تعاریف اعتیاد:

1- اعتیاد عبارت است از وابستگی به مواد به گونه ای که کاملاً مضر به حال شخص و اجتماع می باشد.

2- تعریف اعتیاد: اختلال رفتاری عود کننده مزمن.

3- اعتیاد: وابستگی به مصرف هر ماده مخدر و ناتوانی در ترک آن را اعتیاد گویند.

*اعتیاد به مواد یک بیمار مغزی و قابل درمان است.

*تعریف وابستگی: به تمایل شدید فرد برای ادامه مصرف ماده می باشد..

*فرد معتاد کسی است که اساساً یا از خود و یا از محیط خود و یا هر دو احساس ناخشنودی و نارضایتی و ناراحتی دارد

*انواع وابستگی به مواد:

1-وابستگی جسمی2                   -وابستگی روانی

*انواع وابستگی جسمی:

الف) تحمل: عبارت است از نیاز به مقادیر فزاینده ایی از مواد برای رسیدن به حالت نشئگی قبلی.

ب) علائم ترک: تغییر رفتاری ناسازگارانه، توأم با علائم فیزیولوژکی و شناختی است که بر اثر کاهش ماده مورد نظر در خون دیده می شود.

*تعریف وابستگی روانی: الگویی از مصرف اجباری همراه با اشتیاق و ولع.

تعریف مواد مخدر: موادی که بر روی مغز اثر گذاشته و با مصرف آن خلق و خوی و رفتار انسان تغییر می کند و بر روی عملکرد فردی، اجتماعی، شغلی و خانوادگی اثر نامطلوب بر جای می گذارد.

*مواد مخدر به آن دسته از ترکیبات شیمیایی گفته می شود که مصرف آنها باعث دگرگونی در سطح هوشیاری مغز می شود.

.

*تعریف توهم: درک بدون محرک مثلاً رویت یک شخص که دیگران وی را نمی بینند یا شنیدن صدایی که توسط بقیه شنیده نمی شود.

*تعریف سوءمصرف مواد یا ابیوز:

به مصرف مکرر هر ماده ای که موجب بروز مشکلات جسمی، روانی، اجتماعی یا قانونی شود و سلامتی را به مخاطره می اندازد سوءمصرف مواد می گویند.

*نکته: سوءمصرف معمولاً مقدمه اعتیاد می باشد.

*طبقه بندی بر اساس منشاء مواد:

1- موادی که منشاء طبیعی (معمولاً گیاهی) دارند مانند تریاک و برخی از مشتقات آن، حشیش، مشروبات الکلی

2- موادی که دارای منشاء نیمه طبیعی (نیمه مصنوعی) مانند هروئین

3-موادی مصنوعی که غالباً در آزمایشگاههای داروسازی تهیه می شود مانند حلالهای فراّر و L.S.D

.

*علائم و آثار مصرف مواد افیونی:

معمولاً تا 8 ساعت پس از مصرف باقی می مانند که عبارتند از:

1- ابتدا احساس لذت و سرخوشی و سپس کم خلقی و افسردگی

2- تنگ شدن مردمک چشم

3- ضعیف شدن تنفس

4- کاهش احساس درد

5- کاهش فشار خون

6- خارش

*عوارض مصرف طولانی مدت مواد افیونی:

1- اعتیاد  2- یبوست دائم  3- کاهش میل و توانایی جنسی در مردان  4- نامرتب شدن قاعدگی در زنان

5- کاهش وزن  6- سوءتغذیه  7- عوارض تزریق  شامل ایدز، هپاتیت

*شیوه مصرف مواد افیونی:

خوردن، کشیدن، تزریق کردن، استنشاق و نوشیدنی

*مراحل فرایند اعتیاد:

1- مرحله آشنایی: در این مرحله، شخص در اثر مسامحه، تشویق دیگران، میل به انجام یک کار تفریحی، کنجکاوی یا علل دیگر مانند کسب لذت به مصرف مواد مخدر روی می آورد.

2-مرحله دودلی و تردید: در این مرحله، فرد با خود در جنگ و ستیز است. حالت نشئه و رفتن در عالم خیال و فرار از واقعیات، باعث رو آوردن به مواد مخدر می شود ولی از طرفی نمی خواهد در دام آن بیافتد.

3-مرحله اعتیاد: در این مرحله بعد از شک و تردید و شاید مدتی ترک مصرف شخص سرانجام به مرحله اعتیاد واقعی می رسد که اگر مواد مخدر کم یا بدون رعایت ترتیبات لازم، ناگهان قطع شود نشانه های سندرم محرومیت بروز می نماید.

*سرعت مسمومیت توسط مواد مخدر:

الف) خوردن بین 20 تا 30 دقیقه

ب) تزریق کردن در رگ بین 15 تا 30 ثانیه

ج) تزریق کردن در ماهیچه بین 3 تا 5 دقیقه

د) استنشاق بین 5 تا 8 ثانیه

هـ) ریختن در چشم بین 3 تا 5 دقیقه

«کراک»

*کراک، شکل خالص کوکائین بوده و بی نهایت قوی است که در بسته های کوچک و آماده تدخین که غالباً راک نامیده می شود و به فروش می رسد.

این ماده در اواخر تابستان و اوایل پاییز سال 1985 میلادی به بازار شهر نیویورک عرضه شد. کراک در دسته مواد مخدر انرژی زا است.

*اسامی دیگر کراک عبارتند از: راک، باس و راکس می باشد.

*کراکی که در کشور ایران عرضه می شود:

کراک ماده مخدر جدیدی است که بنا به مشخصاتی که دارد به مراتب بدتر از ایدز، غیر قابل مقایسه حتی با هروئین، شروع به نسل کشی جوانان ایران کرده است.

 ماده جدیدی که امروزه در کشور ما تحت عنوان کراک عرضه می شود ماده جدیدی که هیچ شباهتی با کراک بدست آمده از کوکائین ندارد. شکل ظاهری این ماده، کلوخی شکل و  دارای پرزهایی شبیه پشمک می باشد..

*علائم مصرف کراک:

1- سرخوشی  2- احساس آرامش  3- چرت زدن شدید  4- عرق کردن

*عوارض مصرف کراک:

1- کاهش اشتها  2- کاهش وزن  3- توهم  4- گرفتگی هوا  5- گلودرد مزمن  6- از دست دادن طحال و کبد  7- خشکی دهان  8- تهوع و استفراغ

.

 *علائم مصرف کراک:

1- سرخوشی  2- احساس آرامش  3- چرت زدن شدید  4- عرق کردن

*عوارض مصرف کراک:

1- کاهش اشتها  2- کاهش وزن  3- توهم  4- گرفتگی هوا  5- گلودرد مزمن  6- از دست دادن طحال و کبد  7- خشکی دهان  8- تهوع و استفراغ

·       «شیشه»

*شیشه: نام اصلی این مواد آیس به معنای یخ می باشد. دلیل نامگذاری این است که چون در مجاورت حرارت قرار می گیرند، همانند یخ بخار می شود.

شیشه در رده مت آمفتامین ها بوده و یک محرک اعتیاد آور بسیار قوی با تأثیر شدید بر روی سیستم عصبی است که به نام های کریستال و یخ شهرت دارد و به شکل دانه های کریستال شفاف بصورت پودر به فروش می رسد که بو و مزه تلخ دارد.

*مت آمفتامین در سال 1978 در آلمان ساخته شد.

*شیشه در آب حل نمی شود، اما در مواد اسیدی مانند ویتامین c حل می شود.

*شیشه بوسیله ابزاری بنام پایپ که شبیه یک چپق شیشه ای است مورد استفاده قرار می گیرد. مقدار خیلی کم از شیشه را داخل گودی پایپ ریخته، زیر آن را حرارت می دهند که در اثر این حرارت شیشه بخار شده و مورد استفاده قرار می گیرد.

*مصرف شیشه باعث کاهش اشتها و احساس شادابی می شود و اثر آن بین 3 تا 20 دقیقه می باشد.

*عوارض و آثار مصرف شیشه:

پرحرفی، کم اشتهایی، افزایش فشار خون و دمای بدن و بیماری ایدز و هپاتیت، کاهش میل جنسی، عفونت دستگاه گوارشی، خشونت، سوءظن، آسیب به دیگران، بی قراری، استفراغ، اسهال، خشکی دهان، درد قفسه سینه

*آثار مصرف طولانی شیشه:

1- آسیب به مغز  2- اختلال حافظه  3- خشونت  4- افکار عجیب  5- افزایش ضربان قلب

*مدت اثر شیشه:

1-اگر بصورت تزریق استعمال شود اثر آن 8-6 ساعت است

 2- در روش تدخینی 12-10 ساعت آثار مصرف باقی می ماند.

 مصرف کنندگان شیشه در دفعات اولیه مصرف، 72 ساعت نمی خوابند.

*شیشه درمان غیر دارویی دارد و در حد آموزش می باشد و درمان آن بصورت گیاهی 2 تا 8 نفر می باشد.

*مراحل تغییر در شیشه که بصورت فردی و گروهی صورت می گیرد 14 مرحله دارد و شامل پیش عمل، عمل، آمادگی، نگهداری و عود می باشد.

*نکته: اعتیاد آوری شیشه چند برابر هروئین می باشد.

*نکته: مت آمفتامین بر سیستم دو پامینی مغز که مسئول احساس لذت است اثر می گذارد.

*مهم ترین نکته در درمان با اعتیاد ارتباط با بیمار است.

*عوامل عمده تهدید شیشه:

1- استفاده شیشه ساده و راحت است.

2- فراوانی آزمایشگاههای تولید کننده.

3- گستره سوءمصرف در میان اقشار مختلف مردم، سنین مختلف، جنسیت های مختلف.

4- ورود این ماده به عرصه اینترنت.

5- ناآشنایی و عدم آموزش مأمورین مقابله در زمینه کشف.

6-سودآوری بالای آن و بویژه در پخش خرده فروشی ها حدود 65 میلیارد دلار

گرد اورنده : نوری جلیزی کارشناس بهداشت روان دشت ازادگان

منبع : کارگاههای

اموزشی معاونت بهداشتی – کتاب اعتیاد تالیف استاد ساسان باوی