X
تبلیغات
مرکز آموزش بهورزی دشت آزادگان
مرکز آموزش بهورزی دشت آزادگان
برآنیم تا از این طریق ارتباط بهتری با بهورزان عزیز برقرار نموده و به تبادل مطالب علمی کمک نماییم

جدید ترین برنامه و راهنمای ایمن سازی (ویرایش هفتم)  

انتظار می رود فراگیر بعد از مطالعه بتواند:

1-   نوع واکسن وعلایم اختصاری آن رانام ببرد .

2-  مواردمنع تزریق واکسن را شرح دهد.

3- جداول واکسیناسیون روتین کشوری را ذکرنماید.

4- نکات مهم درواکسیناسیون راتوضیح دهد.

5-  نحوه تزریق صحیح واکسن رابیان نماید.

6- نحوه گزارش عوارض ناخواسته واکسن راشرح دهد.

هدف ایمنسازی حفاظت فرد و جامعه در برابر بیماریهای قابل پیشگیری با واکسن است . گر چه واکسنهای مورد استفاده از نظر میزان اثر بخشی بسیار مورد اطمینان هستند و عوارض جانبی ناچیز دارند اما بطور کلی هیچ واکسنی بدون عارضه نیست . عوارض ممکن است خفیف و گذرا باشد و یا شدید و نادر کهتهدید کننده سلامتی کودک است .

بیماری ها و علایم  اختصاری واکسن های  برنامه گسترش ایمن سازی

بیماری

نام واکسن

علامت اختصاری

سل

ب،ث،ژ

BCG

دیفتری،کزاز،سیاه سرفه

سه گانه ( ثلاث)

dtp

دیفتری،کزاز

دوگانه  خردسالان

dt

دوگانه بزرگسلان

Td

فلج اطفال

پولیو خوراکی

opv

پولیو تزریقی

ipv

سرخک ، سرخچه ، اوریون

سرخک ، سرخچه ،  اوریون

mmr

 کزاز

توکسوئید کزاز

tT

هپاتیت «ب»

هپاتیت «ب»

Hep.B

 

 

 

 

برنامه ایمن سازی همگانی کودکان با توجه به شرایط بهداشتی کشور جمهوری اسلامی‌ایران

سن

نوع واکسن

توضیحات

بدو تولد

ب ث ژ،‌ فلج اطفال*،‌ هپاتیت ب**

در کودکان زیر یک سال، مقدار واکسن ب ث ژ 0.05 میلی لیتر معادل نصف در بالغین است

2 ماهگی

سه گانه،‌ فلج اطفال، ‌هپاتیت ب

 

4ماهگی

سه گانه،‌ فلج اطفال

 

6ماهگی

سه گانه،‌ فلج اطفال و هپاتیت ب

 

12ماهگی

MMR

این واکسن شامل واکسن های سرخک، سرخجه و اوریون می باشد.

18ماهگی

سه گانه،‌ فلج اطفال، MMR

 

6 سالگی***

سه گانه،‌ فلج اطفال

 

* منظور از فلج اطفال ، قطره خوراکی فلج اطفال است.

** واکسن هپاتیت ب کودکان با وزن تولد کمتر از 2000 گرم چنانچه در وقت مقرر مراجعه نموده باشند در 4 نوبت ( بدو تولد، یک ماهگی، دو ماهگی و 6 ماهگی ) انجام می شود.

*** پس از آخرین نوبت واکسن، هر ده سال یکبار واکسن دوگانه ویژه بزرگسالان بایستی تزریق شود

با توجه به اهمیت تکمیل واکسیناسیون در زمان مقرر ، چنانچه کودکی به موقع در زیر یک سال برای در یافت واکسنهای خود مراجعه ننماید ، برای رساندن هرچه سریعتر فرد به زمان معمول واکسیناسیون تنظیم زمان مراجعه واکسنهای سه گانه ، پولیو و هپاتیت ب در سه نوبت بشرح ذیل خواهد بود :

1- حداقل فاصله بین نوبت واکسن های سه گانه یک ماه

2- حداقل فاصله بین نوبت واکسنهای فلج اطفال یک ماه

3- حداقل فاصله بین نوبت اول و دوم هپاتیت ب یک ماه

4- حداقل فاصله بین نوبت دوم و سوم هپاتیت ب دو ماه

5- حداقل فاصله  بین نوبت  اول و دوم MMR  یک ماه

جدول ایمن سازی کودکانی که از یک سالگی تا 6شش سالگی در وقت مقرر مراجعه نکرده‌اند

سه گانه، ‌فلج اطفال،‌ ب ث ژ، ‌MMR و هپاتیت ب

اولین مراجعه

سه گانه،‌ فلج اطفال و هپاتیت ب - MMR

یکماه بعد از اولین مراجعه

سه گانه،‌ فلج اطفال

یکماه بعد از دومین مراجعه

سه گانه،‌ فلج اطفال و هپاتیت ب

6ماه تا یک سال بعد از سومین مراجعه

سه گانه ( حداقل یک سال فاصله با نوبت قبلی ) ،‌
 فلج اطفال 

6 سالگی

1- بعد از 6 سال تمام ( 6 سال و 11 ماه و 29 روز) تزریق واکسن سه گانه ممنوع است و باید از واکسن دوگانه ویژه بزرگسالان استفاده شود.

2- در صورتیکه سن کودک هنگام تزریق یادآور اول سه گانه و فلج اطفال، چهارسال یا بیشتر باشد، یادآور دوم لزومی ندارد.

3- پس از آخرین نوبت واکسن سه گانه بایستی واکسن دوگانه ویژه بزرگسالان هر ده سال یک بار تکرار شود.

4- کسانی که بدنبال تزریق ب.ث.ژ اسکار نداشته اند نیاز به تزریق مجدد ب.ث.ژ ندارند.

5- چنانچه سن کودک هنگام دریافت اولین نوبت MMR زیر 18 ماهگی باشد به شرط آنکه فاصله حداقل یک ماه رعایت شود نوبت دوم در سن 18 ماهگی تزریق می گردد و چنانچه پس از 18 ماهگی باشد نوبت دوم با رعایت یک ماه فاصله تزریق گردد.

جدول ایمنسازی کودکان 7 تا 18 ساله که در وقت مقررمراجعه نکرده اند

اولین مراجعه

‌دوگانه ویژه بزرگسالان- ‌فلج اطفال - هپاتیت ب- MMR

یک ماه بعد از اولین مراجعه

دوگانه ویژه بزرگسالان- فلج اطفال - هپاتیت ب- MMR

یک ماه بعد از دومین مراجعه

دوگانه ویژه بزرگسالان- فلج اطفال

6ماه تا یک سال بعد از سومین مراجعه

دوگانه ویژه بزرگسالان، فلج اطفال و هپاتیت ب 

10سال بعد از چهارمین مراجعه

دوگانه ویژه بزرگسالان و هرده سال یکبارتکرارشود

 

 

 

ایمن‌سازی زنان سنین باروری (49-15ساله) بدون سابقه ایمن‌سازی، با واکسن دوگانه ویژه بزرگسالان*

طول دوره ایمنی

درصدمحافظت

حداقل فاصله

نوبت

0

0

-

اول

سه سال

80

یک ماه

دوم

پنج سال

95

شش ماه

سوم

ده سال**

99

یک سال

چهارم

* زنان سنین باروری دارای سابقه واکسیناسیون ( سه گانه یا توام) ، باید با احتساب واکسن های قبلی طبق این جدول وا کسیناسیون را ادامه دهند.

** برای حفظ ایمنی کافی پس از نوبت چهارم، واکسن دوگانه بزرگسالان باید هر ده سال یک بار تکرار شود.

ایمن سازی زنان باردار بدون سابقه ایمن سازی یا واکسیناسیون ناقص*

تاریخ مراجعه

نوع واکسن

دفعات

اولین مراجعه

دوگانه ویژه بزرگسالان

نوبت اول

یک ماه بعد

دوگانه ویژه بزرگسالان

نوبت دوم**

* کسانی که سابقه واکسیناسیون ناقص دارند باید واکسیناسیون آنها با توجه به سابقه قبلی مطابق برنامه ایمن سازی زنان 49 - 15 سال تکمیل گردد.

** ادامه ایمن سازی طبق جدول ایمن سازی زنان 49 - 15 ساله توصیه شود.

ایمن سازی علیه دیفتری و کزاز ( واکسن دوگانه ویژه بزرگسالان ) در افراد بالای 18 سال بدون سابقه ایمن سازی

دفعات

تاریخ مراجعه

نوبت اول

اولین مراجعه

نوبت دوم

یک ماه بعد از نوبت اول

نوبت سوم*

شش ماه بعد از نوبت دوم

* برای حفظ ایمنی کافی بهتر است هر 10 سال یک بار تکرار شود

 

 

ایمن سازی علیه بیماری « هپاتیت ب » برای گروههای پرخطر

نوبت

زمان تزریق

اول

در اولین مراجعه

دوم

یک ماه بعد از نوبت اول

سوم

شش ماه بعد از نوبت اول

نکات مهم

1. شروع برنامه ایمن سازی کودکان  نارس  همانند جدول ایمن سازی عادی است.

2. نوزادان با وزن تولد کمتر از 2000 گرم بایستی  چهار نوبت  واکسن هپاتیت  ب در زمان های بدو تولد  - یک – دو و شش ماهگی دریافت کنند . ولی چنانچه  این نوزادان  بعد از یک ماهگی برای دریافت اولین  نوبت واکسن  مراجعه نمایند.  بدون  توجه به  وزن تولد  برنامه ایمن سازی  همانند سایر کودکان  خواهد بود.

3. واکسیناسیون شیر خوارانی که در نوزادی تعویض خون شده اند یا خون و فرآورده های خونی دریافت کرده اند ، باید مطابق  جدول ایمن سازی  انجام شود.

4. واکسیناسیون شیرخوارانی که در نوزادی به هر علت دچار زردی شده اند ،  باید مطابق جدل این سازی انجام شود.

5. ر افراد مبتلا به هموفیلی  و بیماریهای خونریزی دهنده ، همه واکسن های  تزریقی بایستی زیر نظر پزشک  انجام گیرد.

6. سوء تغذیه  نه تنها مانعی برای ایمن سازی  نیست ، بلکه  ایمن سازی  به موقع  کودکان مبتلا به سوء تغذیه  لازم است.

7. شل بودن مدفوع و یا سرماخوردگی و تب مختصر  مانع ایمن سازی نیست.

8. برنامه زمان بندی دریافت واکسن در افرادی  که تزریق مکرر خون دارند ( مانند بیماران مبتلا  به تالاسمی )، مطابق جدول روتین می باشد.

9. در صورتی که واکسن های زنده ویروسی تزریقی به طور همزمان مورد استفاده قرارن گیرند ، باید  بین آنها حداقل یک ماه  فاصله باشد.

10. درصورت تزریق گاماگلوبولین عضلانی به کودکان فاصله تجویز  واکسن های ویروسی  زنده ضعیف شده ( به جز  واکسن پولیو خوراکی و تب زرد )،  با  گاماگلوبولین و فرآورده های خونی  حداقل 3 ماه  و در مورد گاماگلوبولین وریدی  حداقل 6 ماه  خواهد بود.

11. چنانچه طی دو هفته بعد از تلقیح واکسن های زنده ویروسی ( به جز واکسن پولیو خوراکی و تب زرد) به هر علت گاماگلوبولین عضلانی و فرآورده های خونی تزریق شود ، باید پس از سه ماه و درصورت دریافت گاماگلوبولین وریدی  پس از شش ماه این واکسن ها تکرار شود (در مورد تزریق حجم های زیاد گاماگلوبولین ممکن است با نظر پزشک این حداقل زمان افزایش یابد .

12. برای گروههای سیار در مناطق کوهستانی و یا صعب العبور ،‌ فاصله واکسیناسیون سه گانه ، فلج اطفال و نوبتهای اول و دوم « هپاتیت ب »‌ را به یکماه می توان تقلیل داد .

13. در صورت فقدان کارت ایمن سازی یا سابقه معتبر ایمن سازی ، پس از بررسی کامل و دقیق از جمله حافظه مادر در صورت نیاز ایمن سازی تکمیل گردد .

14. ملاک سابقه معتبر واکسیناسیون سند معتبری است که نشان دهنده واکسیناسیون فرد باشد از قبیل کارت واکسیناسیون ، ثبت در دفاتر مراکز بهداشتی درمانی ، خانه های بهداشت و تیم های سیار و گواهی پزشک

15. در زنان باردار استفاده از واکسنهای ویروسی زنده ( به جز پولیو وتب زرد ) ممنوع است . بجزء مواردی که خطر ابتلا به بیماری بر عوارض آن غالب باشد .

16. در صورتیکه مابین دزهای یک واکسن فاصله ای بیـــش ازمقدار توصیه شده باشد نیازی به شروع مجدد ســـــــری واکسیناسیون از ابتدا یا تجویز دز اضافی نیست و بایستــــی برنامه ایمنسازی را درهر زمان ادامه داد .

17. از تزریق واکسن ها  در ناحیه  سرین  به دلیل احتمال  آسیب به عصب سیاتیک و یا کاهش اثر بخشی  واکسن  به علت بافت چربی  زیاد آن  ناحیه بایستی خودداری نمود.

18. در کودکان کوچکتر از دوسال تزریق واکسن در ناحیه قدامی خارجی ران و در افراد بالاتر از دو سال تزریق در عضله دلتوئید ، صورت می گیرد  .

19. در افراد بالاتر از دو  سال چنانچه حجم عضله دلتوئید کم باشد لازم است  تزریق در ناحیه قدامی خارجی ران صورت گیرد .

20. اگر لازم باشد در یک جلسه واکسیناسیون بیش از یک نوع واکسن تزریق شود باید در محل های جداگانه(حداقل بفاصله 5/2 سانتی متر) و یا در دو سمت  انجام شود.

21. محل تزریق زیرجلدی واکسنها در همان محلهایی که تزریق عضلانی انجام می گیرد .

22. واکسن BCG  باید در حد فاصل یک سوم فوقانی و دوسوم تحتانی بازو تزریق گردد.

23. برای تلقیح واکسن BCG   تا 6 سالگی  نیازی به انجام تست  مانتو نمی باشد ، ضمناً  تلقیح این واکسن  پس از پایان 6 سالگی ضرورتی ندارد.

24. کسانی که در سن سه ماهگی و بالاتر واکسن ب ث ژ در یافت نموده اند و در عرض 72 ساعت در محل تزریق واکنش نشان داده اند بایستی توسط پزشک از نظر سل بررسی گردند .

25. در افراد مبتلا  به علائم  ایدز فقط  واکسن  ب ، ث ،ژ  منع استفاده  دارد و استفاده از سایر  واکسن های برنامه گسترش  ایمن سازی  بلامانع می باشد . در مورد واکسن  فلج اطفال  توصیه  می شود از نوع تزریقی (IPV)  استفاده شود.

26. واکسیناسیون کودکان HIV مثبت فاقد علامت کامــلا ضروری است و بایستی طبق برنامه جاری ایمن سازی انجام شود لیکن بهتر است در صورت در دسترس بودن بجـــای OPV از IPV استفاده شود .

27. اگر کودکی در هنگام دریافت قطره فلج اطفال مبتلا به اسهال شدید باشد و همزمان قطره به او خورانده شود بایستی  یک دز اضافی واکسن با فاصله حداقل  یکماه  دریافت دارد .

28. تغذیه با هر نوع شیر ، از جمله شیر مادر، با خورانــدن قطره فلج اطفال مغایرتی ندارد و لازم نیست که  قبل و یــا بعد از خوراندن قطره شیر قطع شود . در صورت استفراغ در کمتر از 10 دقیقه پس از دریافت قطره فلج اطفال بایستــی  تجویز قطره تکرار شود .

29. واکسن پولیو صفر باید در بدو تولد و هنگام خروج از زایشگاه تجویز شود اما اگر به هر دلیل ، تجویز واکسن درآن زمان مقدور نباشد ، در اولین فرصت ممکن تا روز سی ام تولد بایستی تجویز شود و بعد از آن تجویز پولیو صفر ضرورتی ندارد .

30.  واکسن قطره  فلج اطفال برای افراد بالای 18 سال بلامانع است ولی  در خانم های باردار در صورت  ضرورت استفاده ،  نوع تزریقی آن (IPV) توصیه می شود.

31. در بیماران دچار آترزی مری (Esophagial Atresia) که دارای گاستروستومی می باشند بهتر است به جای OPV از واکسن تزریقی فلج اطفال (IPV) استفاده گردد.

32. در کودکان دارای نقص اولیه  سیستم ایمنی  و کودکان تحت درمان با داروهای پایین آورنده قدرت دفاعی بدن  نظیر کورتیکوستروئیدها و یا کودکان تحت درمان با اشعه ، و مبتلایان به لوسمی –  لنفوم و سرطانها ، استفاده از واکسن پولیو زنده خوراکی ممنوع است و به جای آن باید از واکسن کشته تزریقی (IPV)  استفاده کرد .

33. توصیه می شود همزمان با تزریق واکسن ثلاث یک دوز قطره استامینوفن تجویز و به والدین آموزش داده شود تا در صورت تب یا بیقراری هر چهارساعت آن را تکرار کنند .

34. اگر پس از تزریق واکسن سه گانه ، درجه حرارت بدن کودک  بالاتر از 40 درجه سانتی گراد (زیر بغل) ، گریه مداوم بیش از سه ساعت که قابل آرام کردن نباشد و یا تشنج ظرف 72 ساعت رخ دهد در نوبتهای بعدی به جای واکسن سه گانه باید واکسن دوگانه خردسالان تزریق گردد.

35. تزریق واکسن سه گانه در کودکان دارای ضایعات مغزی پیشرونده ممنوع است و باید به آنها واکسن دوگانه خردسال تزریق کرد .

36. فاصله بین نوبت سوم و چهارم واکسن سه گانه نباید از 6 ماه کمتر باشد .

37. در پایان  سن 6 سال و 11 ماه و 29 روز تلقیح واکسن سه گانه مجاز نیست وباید به جای آن ، واکسن دوگانه بزرگسالان را تزریق کرد.

38. در مورد کسانی که سابقه تشنج دارند و با مصرف دارو تحت کنترل هستند تزریق واکسن DTP بلامانع است .

39. برای حفظ ایمنی پس از پنج  نوبت تلقیح واکسن سه گانه یا دوگانه ، واکسن دوگانه ویژه بزرگسالان باید هر ده سال یک بار تکرار شود .

40. جهت بالا بردن سطح ایمنی بزرگسالان در مقابل دیفتری ، در کلیه مواردیکه باید در بالغین واکسن کزاز تزریق شود ، منجمله در زنان باردار و زنان سنین باروری (49-15ساله ) واکسن دوگانه ویژه بزرگسالان تلقیح شود .

41. واکسن های سه گانه ، دوگانه خردسالان و بزرگسالان را باید حتماً به شکل داخل عضلانی و عمیق تزریق کرد ( تزریق این نوع واکسن ها در زیر جلد یا داخل جلد می تواند موجب تحریک موضعی ، تشکیل گرانولوم ، نکروز بافتی و بروز آبسه استریل  شود).

42. در حال حاضر دوز یادآور واکسیناسیون «هپاتیت ب » توصیه نمی شود .

43. در صورتیکه نوبتهای قبلی واکسیناسیون «هپاتیت ب » با یکی از دونوع واکسن پلاسمایی یا نوترکیبی (Recombinant) باشد ، ادامه واکسیناسیون با نوع دیگر در نوبتهای بعدی بلامانع است .

44. در صورتیکه نوزاد از مادر + HBsAg متولد شده باشد باید بطور همزمان نیم میلی لیتر "ایمونوگلوبولین" اختصاصی  «هپاتیت ب » در عضله یک  ران و واکسن « هپاتیت ب» درعضله ران دیگر در اسرع وقت و ترجیحاً در ظرف 12 ساعت پس از تولد تزریق شود . درصورت عدم دسترسی به ایمونوگلوبولین اختصاصی، تزریق واکسن « هپاتیت ب »‌ به تنهایی نیز در ساعات اولیه پس از تولد حدود 70 تا 80 درصد ایمنی ایجاد می کند.

45. اگر پس ازتولد و تزریق واکسن هپاتیت ب مشخص شود که نوزاد  از مادر + HBsAg بدنیا آمده است  حداکثر زمان دریافت  ایمونوگلوبولین اختصاصی هپاتیت ب یک هفته بعد از تولد مــی باشد .

46. نوزادانی که ازمادران HBsAg+ متولد شده اند و علاوه بر دریافت نوبت اول واکسن ایمونوگلوبولین نیز دریافت داشته اند درسن 15-9 ماهگی باید از نظر HBsAg و HBsAb کنترل شوند .

47.  در افراد  مبتلا به هموفیلی واکسن « هپاتیت ب »  باید زیر جلد تزریق شود.

48. واکسیناسیون «هپاتیت ب» هیچگونه مورد منع تلقیح ندارد ،حتی اگر فرد HBsAg+  باشد .

49. گروههای پرخطر برای ایمن سازی هپاتیت «ب» به شرح زیر می باشد :

الف - کلیه پرسنل شاغل در مراکز درمانی بستری و سرپایی که با خون و ترشحات آغشته به خون به نحوی درتماس هستند شامل:  پزشکان ، پرستاران ، ماماها ،  بهیاران ، کمک بهیاران ، واکسیناتورها ، دندانپزشکان ، کمک دندانپزشکان ، کارشناسان و تکنسین های آزمایشگاه های تشخیص طبی ،نظافتچیان واحدهای بهداشتی درمانی وآزمایشگاههای تشخیص طبی ، دانش آموزان بهورزی ،  دانشجویان پزشکی ، دندانپزشکی، پرستاری و مامائی ، ..... .

ب - بیماران تحت درمان دیالیز و افرادی که بطور مکررخون یا فرآورده های خونی دریافت می کنند ( تالاسمی ، هموفیلی و ..... ).

ج - اعضاء خانواده ، فردHBsAg+ ساکن در یک واحد مسکونی.

د - کودکانی که در کانونهای اصلاح و تربیت نگهداری می شوند ، کودکان عقب مانده ذهنی و پرسنل مؤسسات نگهداری این کودکان  و خانه سالمندان و معلمین مدارس استثنایی.

ه - آتش نشانها ،‌امدادگران اورژانس ، زندانبانان ،کارشناسان  آزمایشگاه های تحقیقات جنایی وصحنه جرم.

و - افراد دارای رفتارهای پرخطر جنسی و اعتیاد تزریقی که تحت پیگیری مداوم هستند .

ز - افراد آلوده به هپاتیت C که حداقل یک تست تکمیلی مثبت دارند .

ح - زندانیانی که دارای رفتارهای پرخطر هستند و دارای محکومیت بیش از 6 ماه هستند .

ط - رفتگران شهرداری ها.

50. برای تعیین نیاز به دز یادآور  در گروه های پزشکی مندرج  در بند 49  ردیف الف  که سه  نوبت واکسن  دریافت نموده اند  با توجه به  تیترآنتی بادی به شرح  ذیل عمل گردد.

الف – چنانچه فردی  از این گروه  سه ماه  پس از دریافت آخرین نوبت  واکسن هپاتیت ب سطح  آنتی بادی خود را بررسی و تیتر آنتی بادی  وی بیش از 10 IU/mL  باشد نیازی به دز  بوستر ندارد و چنانچه میزان آنتی بادی زیر 10 IU/mL باشد  لازم است  مجدد  سه نوبت  واکسن هپاتیت ب  با دز معمولی  را دریافت نماید.

ب – چنانچه فردی  در گذشته دور  واکسن هپاتیت ب دریافت  نموده ، ( بیش از سه ماه )  پس از  بررسی  سطح آنتی بادی با توجه به  نتایج  به شرح  ذیل اقدام گردد:

- چنانچه  تیتر آنتی بادی  وی بیش از 10 IU/mL باشد نیازی به دز یادآور  ندارد.

- چنانچه تیتر آتی بادی این فرد کمتر از ده باشد  یک نوبت  دز یادآور  دریافت می نماید و حداقل  دو هفته  بعد سطح آنتی بادی مجدداً کنترل شده و در صورتیکه  تیتر پایین تراز 10 IU/mL باشد دو نوبت  دیگر واکسن  دریافت نماید.

51. دز یادآور  هپاتیت  ب در بیماران  دیالیزی  مندرج در بند 49  ردیف ب :

- بیماران دیالیزی بایستی  قبل از انجام  واکسیناسیون  از نظر HBsAg  و HBsAb  بررسی شوند . در صورت  منفی بودن HBsAg ، سه نوبت  واکسن  با دز  دو برابر دریافت نمایند  و بعد از 3 ماه از نظر  سطح ایمنی  چک شوند و در صورت پایین بودن  سطح آنتی بادی  مجدداً سه نوبت دیگر  واکسن با همان  دز اولیه  دو برابر  دریافت  دارند . سالانه  نیز سطح  ایمنی  بررسی گردد  و در صورت  پایین بودن  مجدداً  یک دز  یادآور  دو برابر تزریق  گردد.

52. اندازه گیری  تیتر انتی بادی گروههای مندرج در  بند 50 و 51  جزء  وظایف مراکز بهداشت نبوده و فقط در صورت  وجود شرایط فوق  تامین واکسن  هپاتیت B به عهده  مراکز بهداشتی  است.

53. در صورت نیاز  به تزریق واکسن  سرخجه در سنین باروری ، استفاده از واکسن MMR بجای واکسن سرخجه  بلامانع است.

54. خانم های سنین باروری  بعد از تزریق واکسن سرخجه  یا MMR  حداقل تا یک ماه  بایستی  از باردار شدن پرهیز نمایند  ولیکن  تزریق این واکسن در هر شرایطی  در دوره بارداری دلیلی برای سقط درمانی نمی باشد.

عوارض ایمنسازی واکسیناسیون و چگونگی برخورد با آن

 

برای افزایش پذیرش ایمنسازی و بالا بردن کیفیت خدمات باید مراقبت از اثرات نامطلوب شدید حاصل از ایمنسازی به عنوان بخشی تلفیقی در برنامه تلفیقی در برنامه ایمنسازی منظور گردد . با توجه به کاهش بیماریهای قابل پیشگیری با واکسن در اثر توسعه ایمنسازی توجه بیشتری به عوارض واکسن شده است . برای مثال در کشوری که سالها فلج اطفال ریشه کن شده عوارض این واکسن ( ۱مورد در ۳ میلیون ) بیشتر از قبل جلب مشارکت نظر میکند . مراقبت عوارض ایمنسازی به مفهوم پایش سلامت ایمنسازی است و به اعتبار برنامه ایمنسازی کمک میکند . با اجرای این برنامه میتوان از ایجاد تشنج در جامعه در اثر عوارض واکسن جلوگیری نمود .

طبقه بندی :

معمولاً هر پیامد متعاقب ایمنسازی عارضه ایست که پس از ایمنسازی بوجود آمده و عقیده بر آن است که علت آن ایمنسازی است .

الف ) واکنش به واکسن :

این موارد جزء لاینفک واکسن میباشد و در صورتی که واکسن بصورت صحیح داده شود نیز بوجود خواهد آمد .

ب ) اشتباه در برنامه : تزریقات غیر استریل ـ عدم تهیه صحیح واکسن ـ تزریق در محل نادرست ـ حمل و نقل غیر صحیح ـ بی توجه ای به موارد منع مصرف

ج ) همزمانی با واکسن :

 مربوط به ایمنسازی نیست و بیماری یا عارضه ای است که با واکسیناسیون بروز میکند د ) واکنش تزریقات : اضطراب و تشویق در اثر استرس و یا در تزریقات

ه ) واکنش ناشناخته :

 که هنوز علتی برای آن مشخص نشده است .افزایش پاسخ ایمنی بدن میشوند ( بخصوص در واکسن ثلاث ) معمولاً عوارض واکسن در یک تا دو روز بعد از ایمنسازی اتفاق میافتد ( بجزء واکسن MMR که ۱۲ ـ ۶ روز بعد از ایمنسازی اتفاق میافتد . واکنش موضعی شامل درد و تورم و قرمزی محل تزریق است که در ثلاث و یادآور واکسنها تا ۸۵درصد میرسد . د. هفته پس از ایمنسازی ب ث ژ واکنش بصورت پاپول بوده که محل زخم شده پس از چند ماه بهبود یافته و اسکار باقی میگذارد . واکنشهای عمومی شامل تب بوده که به ۱۰ درصد واکسیناسیون میرسد . ولی در بعضی واکسنها ( ثلاث ) تا ۵۰ درصد نیز میرسد . در ۱۵ ـ ۵ درصد کسانی که سرخک دریافت میکنند واکنشهایی مانند وراش و التهاب ملتحمه مشاهده میشود .

واکنش نظیر تورم غده پاروتید در اثر واکسن اوریون و درد وفاصل و تورم غده لنفاوی ناشی از واکسن سرخجه تا ۱ درصد نیز دیده میشود . علایم عمومی واکسن پولیو در کمتر از یک درصد به شکل اسهال سردرد و در د عضلانی است .

عوارض خفیف و شایع واکسن و درمان آنها:

واکسن

عوارض موضعی ( درد ـ ورم ـ قرمزی )

تب بالای ۳۸ درجه سانتی گراد

علائم موضعی

ب ث ژ

۹۵ ـ ۹۰%

ـ ـ ـ ـ

ـ ـ ـ ـ

هموفیلوس آنفلوانزا

۱۵ ـ ۵%

۱۰ ـ ۲ %

ـ ـ ـ ـ

هپاتیت ب

بزرگسالان حدود ۱۵ درصد و خردسالان حدود ۵%

۶ ـ ۱%

ـ ـ ـ ـ

MMR

حدود ۱۰%

۱۵ ـ ۵%

۵% ( راش )

Opv

ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ

کمتر از ۱ درصد

کمتر از ۱ درصد

Td/DT/T

حدود ۱۰ درصد

حدود ۱۰ درصد

حدود ۲۵ درصد

سیاه سرفه ( ثلاث )

تا ۵۰ درصد

تا ۵۰ درصد

تا ۵۵ درصد

درمان

کمپرس آب سرد در محل تزریق ـ مسکن و تب بر

معاینات اضافی ـ لباسهای مناسب ـ پاشویه ـ مسکن و تب بر

مایعات تا ۵۵ درصد اضافی ـ مسکن و تب بر

ـ علائم عمومی شامل سردرد ـ اسهال و در عضلانی

ـ میزان عوارض موضعی دزهای یا دارو بین ۸۵ ـ ۵۰ درصد افزایش پیدا میکند .

واکنش های نادر و شدید و فاصله و میزان بروز واکنش ها:

واکسن

واکنش

فاصله تزریق

تعداد دز به واکنش

واکنش در یک میلیون دز

ب ث ژ

لنفادنیت چرکی

۶ ـ ۲ ماه

۱ در هزار

۱۰۰۰ ـ ۱۰۰

ب ث ژ

التهاب استخوانی ب ث ژ

۱۲ ـ ۱ ماه

ا در ۳۰۰۰ تا ۱ در صد میلیون

۳۰۰ ـ ۱%

ب ث ژ

عفونت منتشر ب ث ژ

۱۲ ـ ۱ ماه

یک در یک میلیون

۵۶/۱ ـ ۹/۰

آنفلوانزا

شناخته شدن نیست

ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ  

ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ

ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ

هپاتیت ب

آنا فیلاکسی

۱ ـ ۰ ساعت

یک در ۶ تا ۹۰۰۰۰۰

۲ ـ ۱

M/ MMR/MR

تشنج ناشی از تب

۱۲ ـ ۶ روز

یک در ۳۰۰۰

۳۳۰

//         //

کاهش پلاکتها ( ترومبوسیتوپنی )

۳۵ ـ ۱۵ روز

یک در ۳۰۰۰۰

۳۰

           //

            //

واکنش آنافیلاکتیک ( آلرژی شدید )

۲ ـ ۰ ساعت

یک در ۱۰۰۰۰۰

۱۰

//         //

آنا فیلاکسی

۱ ـ ۰ ساعت

یک در ۱۰۰۰۰۰۰

۱

           //

            //

آنسفالوپاتی

۱۲ ـ ۶ روز

کمتر از یک در یک میلیون

کمتر ازیک

واکنش شدید و نادر :

 ( شامل تشنج ـ ترومبوسیتوپنی ـ آنا فیلاکسی و آنفالوپاتی ـ عفونت منتشر ب ث ژ ـ واکنش آنا فیلاکتیک ـ لنفادنیت چرکی )

آبسه استریل :

 ۱ . وجود آلومینیوم در واکسن ثلاث ۲ . تکان ندادن کافی ویال قبل از استفاده ۳ . تزریق سطحی واکسن ۴ . یخ زدگی واکسن ( شیوع این عارضه کم و یک درصد هزار تزریق است )

پیامدهای نا مطلوب دستگاه عصبی مرکزی :

فلج حاد ـ آنسفالوپاتی ـ آنسفالیت ـ مننژیت ـ تشنج

عوارض شدید :

 شامل مرگ در عرض یکماه بعد از ایمنسازی و یا بستری شدن در بیمارستان که به واکسیناسیون نسبت داده شود .

شوک آنا فیلاکسی :

واکنش شدید و با شروعی سریع است که با کلاپس گردش خون مشخص میشود و علامت اولیه اریتم منتشر و کهیر است و بدنبال آن انسداد تحتانی و یا فوقانی سیستم تنفس است و در حالت شدیدتر رنگ پریدگی ـ اختلال سطح هوشیاری و افت فشار خون است . درمانم آن با آدرنالین میباشد . معمولا واکنشهایی شدید بروز سریع دارند و بمدت ۱۰ دقیقه پس از ایمنسازی بوجود میایند لذا باید تمام واکسینه شده ها را ۱۰ تا ۲۰ دقیقه پس از ایمنسازی تحت نظر بگیرید .

چگونگی درمان با آدرنالین :

دز آدرنالین ۱ در ۱۰۰۰ ( ۱./۰ میلی گرم / کیلوگرم تا حداکثر ۵/۰ میلی لیتر اگر وزن بیمار را ندانیم :

کمتر از ۲ سال : ۰۶۲۵/۰ میلی لیتر ۱۶/۱ آمپول

۵ ـ ۲ سال : ۱۲۵/۰ میلی لیتر ۸/۱ آمپول

۱۱ ـ ۶ سال : ۲۵/۰ میلی لیتر ۴/۱ آمپول

بیش از ۱۱ سال : ۵/۰ میلی لیتر ۲/۱ آمپول

نحوه گزارش دهی :

بوسیله فرمهای مخصوص گزارش دهی انجام میشود که شامل فرم های ۱ ـ ۲ ـ ۳ ـ ۴ میباشد که فرم شماره ۱ و ۲ برای کلیه عوارض تکمیل میشود و فرم شماره ۱ و ۲ و۳ برای عوارض فوری گزارش میگردد و فرم شماره ۴ در واحد بیماریهای واگیر تکمیل میگردد . پس از انجام واکسیناسیون چنانچه فردی مراجعه و عارضه ای را به واکسیناسیون ارتباط داد آن علامت را عارضه تلقی نموده و گزارش نمائید .

چه عوارضی باید گزارش شوند ؟

ـ کلیه شوک های که در مدت ۲۴ ساعت پس از واکسیناسیون رخ دهند .

ـ کلیه آبسه های محل تزریق واکسن که در مدت ۷۲ ساعت پس از واکسیناسیون رخ دهند .

ـ لنفادیت ناشی از واکسن BOG در هر زمان پس از تزریق واکسن که ایجاد شوند باید ظرف ۲۴ ساعت گزارش شوند حتی اگر عارضه بوجود آمده ۶ ماه پس از تزریق واکسن باشد .

ـ عوارض موضعی شدید یا غیر شدید که در مدت ۷۲ ساعت پس از واکسیناسیون رخ دهند .

ـ بروز تب بالاتر از ۵/۳۸ درجه سانتیگراد زیر بغلی که در مدت ۷۲ ساعت پس از واکسیناسیون رخ دهند .

ـ فلج متعاقب دریافت هر نوع واکسن به ویژه واکسن فلج اطفال که در مدت یک ماه پس از واکسیناسیون رخ دهد .

ـ بروز تشنج که در مدت ۷۲ ساعت پس از واکسیناسیون رخ دهند .

ـ درد مفاصل ( آلرژی ) که متعاقب واکسیناسیون رخ دهد .

ـ جیغ زدن مداوم یا بی قراری که بیش از ۳ ساعت به طول انجامد .

ـ بروز استفراغ مکرر

ـ کلیه موارد مرگ که در فاصله ۴ هفته پس از واکسیناسیون اتفاق افتد و هیچ بیماری خاص یادلیل قابل قبول دیگری برای مرگ در دسترس نباشد .

ـ سایر رویدادهای غیر معمول که تصور می رود مربوط مربوط به واکسیناسیون باشد و در طی چهار هفته پس از واکسیناسیون اتفاق افتد .

ـ سایر عوارض و واکنشها از قبیل حساسیتهای پوستی ، کاهش سطح هوشیاری ،تنگی نفس ، بی قراری نیز در صورت وقوع باید حتماً گزارش شوند .

در چه فاصله ای پس از اطلاع از عارضه باید مورد را گزارش کرد ؟

الف ) عوارض زیر عوارض فوری تلقی شده و باید حداکثر تا ۲۴ ساعت پس از اطلاع گزارش شوند :

۱ . کلیه موارد مرگ ناشی از واکسیناسیون

۲ . کلیه موارد بستری شدن در بیمارستان به علت عارضه ناشی از واکسیناسیون

۳ . کلیه آبسه های محل تزریق ۴ . سایر عوارض اگر چنانچه موجب نگرانی جامعه شده باشد .

ب ) عوارض غیر فوری سایر عوارض غیر فوری تلقی شده و باید در پایان هر ماه گزارش شود.

 

سوری حیدری مربی مبارزه بابیماریها دشت آزادگان

منبع: برنامه و راهنمای ایمن سازی مصوب کمیته کشوری ایمن سازی ویرایش هفتم 1388وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی معاونت سلامت مرکز مدیریت بیماری های واگیر اداره بیماریهای قابل پیشگیری با واکسن و قرنطینه

 

 

ارسال در تاريخ سه شنبه بیست و هشتم تیر 1390 توسط کارشناسان مرکز بهورزی دشت آزادگان
.: Weblog Themes By Blog Skin :.

ابزار رایگان وبلاگ

طراحی سایت